Sławomir Letkiewicz
Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach
Wyższa Górnośląska Szkoła Handlowa w Katowicach
dr n. med. Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
dr n. hum. (filozofia) Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Godność człowieka - jako kryterium wyznaczania granic prawnych i etycznych w badaniach medycznych

     Aksjomaty funkcjonujące w obszarze medycyny i nauk wspomagających jej postęp, wymagają stałej oceny. Celem prezentacji jest omówienie wybranych aksjomatów oraz wskazanie - jeżeli jest to możliwe - jednego o znaczeniu uniwersalnym.

     W opracowaniu przyjmuje się hipotezę, iż aksjomat: godność człowieka najwyższą wartością w świecie przyrody może i powinien stanowić uniwersalne, skuteczne i ponadczasowe kryterium wyznaczania granic prawnych i etycznych w badaniach medycznych.

     Dla udowodnienia niniejszej hipotezy przedstawia się i analizuje następujące kroki postępowania:

• podstawowe pojęcia i zakres przedmiotowy rozważań,
• dyskusja dotycząca założeń aksjologicznych w medycynie i w dyscyplinach wspomagających,
• wybrane przykłady dotyczące postępu technologicznego w medycynie uzasadniające potrzebę wyznaczania granic prawnych i etycznych,
• warunki niezbędne dla przyjęcia proponowanego kryterium wyznaczania granic dopuszczalności w badaniach medycznych.

     W krańcowo zliberalizowanym świecie - negującym aksjomaty i system niezrelatywizowanych wartości - jest dość powszechna zgoda, że potrzebne są granice (bariery) obowiązujące w badaniach medycznych. Trudniej natomiast odpowiedzieć na pytanie, jakie to mają być granice i przekonać ludzi do tego, że skuteczność funkcjonowania takich barier w praktyce zależy od przyjętych aksjomatów i akceptowanych wartości. W niniejszym opracowaniu mówi się o barierach prawnych i etycznych oraz wskazuje się na aksjomat godność człowieka, który powinien stanowić kryterium wyznaczania takich barier. Nie należy też przemilczać faktu, że bariery prawne i etyczne powinny być wspierane przez barierę moralną stworzoną przez dobrze ukształtowane sumienie. Przyjęty aksjomat integruje wymienione rodzaje barier.